Blogs

Created with Sketch.

hoogbegaafdheid: zorg of zegen?

Op 10 maart begint de week van de hoogbegaafdheid, dus wat extra aandacht is op zijn plaats. Een veel voorkomend vooroordeel is dat slimme kinderen automatisch succesvol zijn of zullen worden: als je slim bent kun je goed leren, denken veel mensen.
Uit onderzoek en uit de praktijk blijkt dat dit heel vaak niet zo is. Bovendien wordt hoge intelligentie bij kinderen niet altijd herkend of erkend. Hoogintelligente kinderen kunnen bijvoorbeeld een negatief zelfbeeld, faalangst of gebrekkige leerstrategieën ontwikkelen, onder invloed van gebrek aan begrip en uitdaging, of door vervreemding en isolement. Daarom bestaan er onderpresterende hoogbegaafden. Dit verschijnsel noem ik de hoogbegaafdheidsparadox.

Een hoog IQ is een noodzakelijke voorwaarde voor de ontwikkeling tot hoogbegaafde, maar niet voldoende. Vergelijk het met een Ferrari in de file, of een kind met vleugels, dat niet mag vliegen. Om succesvol te kunnen worden als slim kind is uitdaging nodig op het eigen niveau, het ontwikkelen van emotionele en sociale vaardigheden, en die tot uitdrukking brengen, of liever nog: interacteren. En interacteren moet je leren. Slimme kinderen hebben het relatieve nadeel dat ze veel cognitieve strategieën gebruiken, ze gebruiken hun slimheid als eerste keus, en soms blijven dan de andere vaardigheden wat achter. De rijkdom van het talent komt niet tot uitdrukking en ook de ouders zijn meer bezorgd dan blij. Ze zien dan vooral problemen met het onderwijs en het risico dat hun kind een eenzame en onbegrepen nerd zal worden. “Meer zorg dan zegen”, zeggen onze zuiderburen. De geweldige mogelijkheden van hoogbegaafdheid blijven dan in de schaduw en verwelken.

In de coaching zie ik soms uiterst slimme studenten die zich niet bewust zijn van hun uitzonderlijke intelligentie. Ze tonen valse bescheidenheid, ze ‘doen maar normaal’ om vooral niet buiten de boot te vallen of verwaand of arrogant gevonden te worden. Maar ze hebben dan geen goed zelfbeeld, ze zijn bijvoorbeeld onzeker of missen de aansluiting met anderen. Soms zijn er wel ambities, maar niet voldoende zelfvertrouwen, vaardigheden of leerstrategieën, en dan ontstaat stress. Ook voorbeelden van schaamte of somberheid komen voor. Herkenning en erkenning, door de coach en de student zelf, zijn dan belangrijk voor een succesvolle ontwikkeling. Want als de kwaliteiten en de persoonlijkheid op een veilige manier in balans komen, kan hoogbegaafdheid zich ontwikkelen en manifesteren als een levenslange persoonlijke en maatschappelijke rijkdom.

millennials

Je zal maar geboren zijn tussen 1982 en 2002, dan ben je zogenaamd een millennial (generatie Y).
Hoe je dat vindt hangt van je perspectief af. Simon Sinek zegt dat deze jongeren een slechte kaart getrokken hebben qua opvoeding, en dat ze zijn misleid over het leven en zichzelf (je bent bijzonder). Ze zijn verslaafd geraakt aan social media en gaming. Ze willen snel de top bereiken, maar niet de berg beklimmen. Hun opvoeding heeft geleid tot het gevoel dat ze overal recht op hebben, tot ongeduld en uiteindelijk tot gebrek aan sociale vaardigheden en zelfvertrouwen. Want in het echte leven is er niet altijd onmiddellijke bevrediging en krijg je niets kado. Sommige studenten vinden dat Sinek te veel generaliseert, maar misschien signaleert hij wel een trend.

In mijn coaching ontmoet ik studenten van deze generatie. Ik vind ze veelbelovend, en ook jong. Ze hebben misschien in deze complexe competitieve wereld meer tijd nodig dan vorige generaties om volwassen te worden. Meer tijd om sociaal uit te groeien, hun richting te vinden. Ze hebben nog niet zoveel zelfvertrouwen, en weinig gevoel over wat ze bij anderen oproepen. Reflectie en feedback zijn relatief nieuw voor ze.
Als coach heb ik in principe geen oordeel, ben ik mild en geduldig met studenten. Ik nodig ze uit om te reflecteren op hun gedachten en gedrag, stel moeilijke vragen en geef ze tips, aanwijzingen, oefeningen en opdrachten. Ik stimuleer ze om coherent adem te halen, af en toe te ontspannen, gezond te leven, om buiten te spelen, hun emoties te ervaren, en hun ervaringen te delen, ook de moeilijke en kwetsbare. Dit versterkt hun zelfvertrouwen en veerkracht, en leert ze effectiever met stressoren om te gaan.

Ik werk ook met ze aan ontwikkelingstaken voor jong volwassenen, zoals identiteitsontwikkeling, onafhankelijkheid, volwassen relaties en een gevoel van bestemming. Ik maak het ze niet makkelijk, want ik vind ze veelbelovend. En als ze een paar dingen nog niet helemaal hebben meegekregen, dan is dit een gunstige periode om bij te leren. Dat is niet klaar na acht of tien coach gesprekken. Want in het echte leven is er niet altijd onmiddellijke bevrediging en krijg je niets kado. Maar een kleine koerswijziging nu kan ze uiteindelijk naar een compleet nieuwe bestemming voeren.
Ik ben tenminste erg blij met hun steile leercurve, en zij zijn blij met de grote stappen die ze zetten in zo’n korte periode. Zij zijn tenslotte de generatie die het nieuwe millennium vorm gaan geven.

vallen en opstaan

Eindelijk kan ik mijn website publiceren. Met vallen en opstaan heb ik hem in elkaar geknutseld. Dat klinkt simpel, maar voor een digibeet als ik is het nog een hele uitdaging. Het zou makkelijk zijn, maar dat viel nog behoorlijk tegen. Korte samenvatting: veel frustraties, kleine resultaten. Ik heb Youtubefilmpjes bekeken, waar het er simpel uitzag, ‘eenvoudige’ handleidingen gezocht, die ik niet eens kon lezen, zo technisch. Onhandig dus. Veel knoeien, proberen, kleine succesjes en veel mislukkingen.
Natuurlijk kun je het hele project uitbesteden, maar dat is dan weer mijn eer te na, en bovendien te duur. Dus stug doormodderen, met veel vallen en telkens weer opstaan. Tenslotte heb ik voor de resterende hindernissen neef Arjen gevraagd, voor hem was het een ‘eitje’!

In een Ted-talk van Brené Brown sprak ze over Ted-talks als de ‘failure conference’, het podium voor mislukkingen: iedere spreker is eerst heel veel keren gevallen, en telkens weer opgestaan, voordat hij of zij uiteindelijk een succes kan melden. Zo werkt het meestal: de uitdaging aangaan, de angst en pijn van falen verdragen, ploeteren, leren van je mislukkingen en pas dan kun je uiteindelijk slagen.
Dat herken ik ook bij ‘mijn’ studenten: ze willen resultaten op allerlei gebied en liefst meteen. En realiseren zich niet altijd hoeveel doorzettingsvermogen nodig is om een ver doel te bereiken, of hoe je jezelf in de weg kunt zitten. Maar als je te snel opgeeft, je ervaringen niet deelt of niet de hulp zoekt die je nodig hebt, dan kom je er soms niet. Studeren in deze tijd is topsport en topsporters hebben meestal een coach. Die helpt je om je mogelijkheden uit te breiden, je conditie te verbeteren en je beperkende overtuigingen te updaten: samen kom je verder!
Zo is deze website ook gebouwd, met geduld en volharding en met hulp van een paar mensen. Dank aan Elena voor de prachtige foto van de witte pauw uit Berlijn. Dank aan Marieke voor de foto van mezelf als coach. Dank aan Maarten en Miriam voor hun gedegen feedback op het eerste concept. Dank aan Arjen voor de afwerking van de layout en de tweetalige plugin. Dank aan ‘mijn’ studenten die testimonials aanleverden. Na alle frustraties geniet ik nu met volle teugen!